Er zijn onmiskenbaar risico’s verbonden aan mountainbiken, maar het sport krijgt in de media vaak een onterecht slechte naam. Evenementen zoals de Red Bull Rampage en de Red Bull Hardline zitten vol met spectaculaire stunts en levensgevaarlijke sprongen. Elke misstap kan daar leiden tot ernstige blessures of zelfs erger. Maar hoewel de uitzendingen van dit soort wedstrijden vooral het hoogste niveau en het grootste risico laten zien, geldt dat voor de meeste mountainbikers totaal niet. Voor het overgrote deel van de rijders wegen de voordelen van de sport ruimschoots op tegen de risico’s.
Alleen omdat je een mountainbike hebt, betekent dat niet automatisch dat je vroeg of laat in het ziekenhuis belandt. De kans op blessures is wel groter dan bij sommige andere sporten. Maar vraag je het aan ervaren rijders, dan zullen de meesten zeggen dat de meeste verwondingen relatief klein zijn vergeleken met de voldoening die mountainbiken geeft. Het is wel belangrijk dat je de juiste mountainbike voor elke rijder vindt.
Wat zijn de gevaren van mountainbiken?
De lijst met mogelijke risico’s is in principe eindeloos, net als bij bijna elke andere activiteit. Als mountainbiker neem je bewust een bepaald risico zodra je op de fiets stapt. Toch rijden de meeste mensen hun hele leven zonder ooit iets ernstigs mee te maken. In het mountainbiken komt een zware blessure wel wat vaker voor, maar het blijft uitzonderlijk.
Uit gegevens van de Enduro World Series bleek dat 40,7% van de 1.940 deelnemende Endurorijders een blessure opliep die langer dan een maand aanhield. Dat is een selecte groep zeer actieve sporters, maar de cijfers geven wel een beeld van hoe het eraan toe kan gaan op hoog niveau. Schouder- en sleutelbeenblessures waren veruit het meest voorkomend (25,6%). Daarachter volgden polsblessures (9,6%), knie- en hoofdletsel (elk 7,1%). Hersenschuddingen kwamen bij 4% van alle rijders voor.
Een andere studie uit 2012, uitgevoerd door Wilderness and Environmental Medicine, onderzocht 772 rijders die gewond raakten in Whistler Mountain Bike Park. Van hen liepen er 442 botbreuken op, vooral gebroken sleutelbeenderen en polsen. Zoals je zou verwachten, kreeg ongeveer één op de zeven rijders hoofdletsel, wat opnieuw aantoont hoe serieus hersenschuddingen in deze sport zijn.
Alles bij elkaar genomen wees een groot onderzoek onder bijna 4.000 fanatieke recreatieve mountainbikers uit dat er gemiddeld één blessure plaatsvond per 1.000 uur fietsen. Ongeveer 75% van die blessures werd als licht beschouwd en vereiste weinig tot geen medische nazorg. Dat geeft wel aan: mountainbiken brengt risico’s mee, maar is bij lange na niet zo levensgevaarlijk als veel mensen denken.
Wat zijn de meest voorkomende blessures?
De meest voorkomende ernstige blessure is zonder twijfel een gebroken sleutelbeen. Dat verrast weinig rijders, want het sleutelbeen functioneert als een soort schokbreker: het breekt relatief makkelijk om zo je rug en andere vitale delen te beschermen.
Hoewel een botbreuk altijd schrikken is, verloopt het herstel van een sleutelbeenbreuk meestal vlot als er geen complicaties zijn. Soms is een operatie nodig, maar dat kan de genezing juist versnellen en ervoor zorgen dat je eerder weer kunt fietsen, zelfs voordat het bot helemaal hersteld is.
Daarnaast komt er een breed scala aan andere blessures voor:
Botbreuken: Van tenen tot schedel, elk lichaamsdeel kan bij een val beschadigd raken.
Hersenschuddingen: Steeds meer mensen beseffen hoe groot de impact kan zijn van hersenletsel. Een helm dragen en binnen je grenzen rijden is essentieel.
Schouderblessures: Een veelvoorkomend probleem is een AC-luxatie, waarbij de verbinding tussen sleutelbeen en schouderblad scheurt. Dat is pijnlijk en vaak duidelijk zichtbaar.
Schaafwonden: Ook wel ‘road rash’ genoemd. Meestal oppervlakkige huidbeschadiging die vanzelf geneest als je het schoonhoudt.
Bloeduitstortingen: Gewoon een flinke blauwe plek door gekneusde bloedvaten.
Snijwonden: Dieper dan een schaafwond, maar meestal geen huidverlies. Vaak veroorzaakt door scherpe stenen of takken.
Bandblessures en verstuikingen: Soms zelfs ernstiger dan een breuk, bijvoorbeeld bij een afgescheurde band in je duim (de zogenoemde Skiduim).
Hoe voorkom je blessures bij mountainbiken?
Helemaal uitsluiten kun je het risico niet, maar je kunt veel doen om de kans op ernstige verwondingen te verkleinen. Goede beschermingsmiddelen zijn de basis: een degelijke helm en rugbeschermer zijn aan te raden, zeker als je vaak technische trails rijdt.
Daarnaast helpt het om je lichaam sterker te maken. Veel fysiotherapeuten raden aan om andere sporten erbij te doen, zoals hardlopen, zwemmen of krachttraining. Daarmee bouw je spieren op rondom knieën, schouders en je core, zodat je beter bestand bent tegen een val.
Ook stretchen hoort erbij. Het houdt je soepel en kan scheuren of verstuikingen helpen voorkomen. Een korte warming-up voor je op pad gaat, maakt al verschil.
Tot slot helpt het als je leert hoe je goed kunt vallen. Dat is niet makkelijk, maar het kan serieus letsel voorkomen. Probeer je armen dicht bij je lichaam te houden en je kin naar je borst te brengen als je onderuit gaat. Je leert dit vanzelf, al betekent dat dat je eerst een paar keer moet crashen voordat je minder vaak valt.
Vergeet niet goed te eten en drinken. Veel valpartijen ontstaan simpelweg doordat iemand vermoeid of uitgedroogd raakt. Te weinig brandstof zorgt ervoor dat je concentratie en reactiesnelheid achteruitgaan. Zorg dat je altijd water en een snack bij je hebt.
Hoe gevaarlijk is mountainbiken nu echt?
Het is zeker niet zonder risico, maar dat geldt ook voor autorijden, sporten als pickleball of zelfs boodschappen doen. Iedereen bepaalt voor zichzelf welke risico’s de moeite waard zijn. Vraag je het een liefhebber, dan zal bijna iedereen zeggen dat de voordelen van mountainbiken zwaarder wegen dan de risico’s. Als je de cijfers bekijkt, loopt minder dan 1% van de mountainbikers per jaar een ernstige blessure op.
Uiteindelijk is mountainbiken zo gevaarlijk als je het zelf maakt.
